Ellen Kampman benoemd als leerstoelhouder ‘Voeding & Ziekte’ aan de Wageningen UR

Interview

Per 1 juni 2015 is prof. Ellen Kampman benoemd als leerstoelhouder ‘Voeding & Ziekte’ bij de afdeling Humane Voeding van de Wageningen UR. Samen met haar collega prof. Edith Feskens, die de nieuwe leerstoel ‘Voeding en Gezondheid in de levenscyclus’ gaat bekleden, nemen ze het stokje over van prof. Frans Kok en prof. Pieter van ’t Veer. Het FrieslandCampina Institute sprak Kampman over de nieuwe leerstoel en de succesvolle website over voeding en kanker.

Ellen Kampman benoemd als leerstoelhouder ‘Voeding & Ziekte’ aan de Wageningen UR

‘De nieuwe leerstoel Voeding & Ziekte richt zich op een aantal thema’s in de relatie tussen voeding en chronische ziekten, infectieziekten en acute ziekten. Eén van de thema’s is de rol van voeding bij de preventie van ziekten, zoals cardiometabole ziekten als hypertensie en diabetes type 1 en 2, kanker en darmziekten. Ook wordt er binnen de leerstoel onderzoek gedaan naar de meest optimale voeding tijdens de zorg, met specifiek de vraag wat de bijdrage van voeding is voor een sneller herstel voor een operatie, direct na de operatie en wanneer de patiënt weer thuis is. Ten derde gaan we focussen op de vraag wat de meest optimale voeding tijdens of na ziekte is om de prognose van de patiënt te verbeteren. Hier geldt ‘one size fits all’ zeker niet. Het voedingsadvies is onder andere sterk afhankelijk van het ziektebeeld’, aldus prof. Kampman, die sinds 1 juni jl. benoemd is als gewoon hoogleraar Voeding & Ziekte bij de Wageningen UR.

Na een ziekteperiode kan een leefstijlverandering de prognose van een patiënt verbeteren, maar voor de patiënt is het soms moeilijk om op de lange-termijn zijn of haar voedingspatroon en leefstijl aan te passen. Kampman: ‘In focusgroepen met patiënten horen we vaak dat men na de periode van ziekte bij de dag leeft en niet teveel van het “normale gedrag” wenst te veranderen, en daarom minder of niet gemotiveerd is om zijn of haar leefstijl en voedingspatroon te veranderen. Toch kan dit de overlevingskans verhogen, blijkt uit onderzoek onder patiënten met bijvoorbeeld borst- en darmkanker’.

Nature vs. Nurture

Omgevingsfactoren als een gezond en gebalanceerd voedingspatroon, en dagelijks voldoende beweging hebben een positief effect op het voorkomen van chronische ziekten. Volgens Kampman: ‘Over het algemeen zijn chronische ziekten maar voor een beperkt deel erfelijk bepaald. Hypertensie is bijvoorbeeld maar in 5% van de gevallen echt aangeboren en onderzoekers schatten dit voor kanker in op 5-10%. Uit onderzoek onder families met een erfelijke aanleg voor een bepaald ziektebeeld is te concluderen dat een gezonde leefstijl met voldoende beweging en een gezond voedingspatroon de kans op de uiting van de ziekte verlaagt. Dit is het geval bij bijvoorbeeld mensen met een erfelijke vorm van dikke darmkanker, het zogenaamde Lynch Syndroom’.

Vertaling wetenschap naar de praktijk

De wetenschappelijke kennis door vertalen naar de praktijksituatie is voor Kampman tevens een aandachtspunt binnen haar nieuwe leeropdracht. ‘Hoe kunnen we de wetenschappelijke kennis implementeren in de praktijk? Stap één is volgens Kampman de bewustwording van gezondheidszorgprofessionals, zorginstellingen en beleidsmakers dat voeding van belang kan zijn tijdens de behandeling van ziekten, maar ook preventief. Louter presenteren van onderzoeksresultaten is hierbij niet voldoende en Kampman werkt daarom samen met ziekenhuis Gelderse Vallei en communicatie- en informatica onderzoeksgroepen binnen en buiten Wageningen UR om de wetenschappelijke resultaten op een begrijpelijke, toegankelijke en laagdrempelige manier te communiceren. ‘Inzichten op dit gebied zijn voor mij erg belangrijk, want ik doe het onderzoek juist om de voedingszorg voor patiënten te verbeteren en te zorgen dat mensen beter geïnformeerd zijn’, aldus Kampman. Zo vertelt Kampman dat ze geregeld drukbezochte lezingen geeft aan patiënten of andere belangstellenden over voeding en dagelijks e-mails met vragen van patiënten beantwoord. ‘Omdat het aantal vragen dat mensen hebben zo overweldigend is hebben we met financiële ondersteuning van KWF/Alpe D’HuZes de website www.voedingenkankerinfo.nl opgezet. Op deze website kunnen patiënten informatie vinden over voeding en kanker tijdens de behandeling en na de behandeling op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten’, licht Kampman toe. Bovendien vult Kampman aan dat er dit jaar voor zorgverleners een beslisboom m.b.t. het voedingsbeleid aan de website wordt toegevoegd. De website is een samenwerking tussen het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO) en de Wageningen UR en wordt door zowel patiënten als gezondheidzorgprofessionals frequent geraadpleegd. In mei was het bezoekersaantal zelfs 15.000.

Lees ook:

World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research. Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Cancer: a Global Perspective. Washington DC: AICR, 2007

World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Cancers currently being updated

Duijnhoven, van, F.J., Botma, A., Winkels, R., Nagengast, F.M., Vasen, H.F. en Kampman, E (2013). Do lifestyle factors influence colorectal cancer risk in Lynch syndrome? Fam Cancer. 2013 Jun;12(2):285-93.doi: 10.1007/s10689-013-9645-8.