Goede voeding ook belangrijk op hoge leeftijd

Interview met Lisette de Groot

Wat is goede voeding voor ouderen? En spelen specifieke nutriënten een rol in het verouderingsproces? Het FrieslandCampina Institute sprak Lisette de Groot, hoogleraar voeding van de oudere mens aan de Wageningen University.

Auto Draft 2

‘Beter laat dan nooit’

Een gezonde leefstijl is idealiter belangrijk gedurende het hele leven. Maar ook op hogere leeftijd is er nog gezondheid te winnen met een gezonde leefstijl’, aldus prof. dr. ir. Lisette de Groot, hoogleraar voeding van de oudere mens. ‘Het gaat hierbij niet alleen om het voorkomen van ziekte, maar zeker ook om het behoud van lichamelijke en psychische functionaliteit’. Als toelichting refereert De Groot naar de SENECA cohortstudie. In deze studie zijn zo’n 2600 Europese (waaronder ook Nederlandse) mannen en vrouwen ouder dan 70 jaar 10 jaar lang gevolgd. Een waardevol inzicht uit deze studie vindt De Groot dat ook op hogere leeftijd (>70 jaar) de combinatie van gezonde voeding, voldoende beweging, niet roken en matig alcoholgebruik samen bijdragen aan een verminderde sterftekans en zelfs een winst van 2 levensjaren.

Goede voeding voor ouderen

Wat is gezonde voeding voor ouderen? ‘In de SENECA studie zijn we uitgegaan van het Mediterraan voedingspatroon, met onder andere veel groente, fruit en volkorenproducten, melk en melkproducten, een matige consumptie van vlees en gevogelte, en een vervanging van verzadigde vetzuren door onverzadigde vetzuren. Uit de huidige VCP ouderen is te concluderen dat zelfstandig wonende 70-plussers meer verzadigde vetzuren, zout en minder volkorenproducten, fruit en vis eten dan wordt aanbevolen. Hierin verschilt deze groep ouderen niet van de rest van de bevolking en geldt dus ook voor ouderen het advies om hun voedingspatroon te verbeteren’. Vooral kwetsbare ouderen hebben een lagere inname van energie, eiwit, groente, calcium en magnesium dan wordt aanbevolen en hebben een verhoogd risico op ondervoeding, zoals te lezen is in de VCP factsheet ouderen.

Fysiek sterker met eiwit en krachttraining

Wat kan er gewonnen worden met goede voeding voor ouderen? De Groot: ‘Eén van onze recente studies is de ProMuscle studie waarbij we het effect van eiwitinname en krachttraining bij kwetsbare ouderen op het fysiek functioneren en de spiermassa hebben onderzocht. Een interessant resultaat uit deze studie is dat krachttraining effectief is om de spiermassa van ouderen te verhogen, maar dan wel in combinatie met extra eiwitinname. De groep ouderen met dagelijks een extra eiwitinname door het drinken van een zuiveldrank met 15 gram eiwit én tweemaal per week krachttraining had na 24 weken een significant hogere spiermassa dan de placebo groep die alleen krachttraining onderging. Een belangrijke meting in deze studie was de fysieke functionaliteit; kan de oudere een stukje lopen, hebben ze een betere balans en kunnen ze makkelijker opstaan? Deze aspecten hebben een enorme impact op de kwaliteit van leven van de ouderen. Op dit moment wordt deze interventiestudie in de praktijk getoetst in samenwerking met de Zorggroep Noordwest-Veluwe. Op die resultaten is het nu wachten’.

Eiwitaanbeveling

Wat is uw mening over de huidige eiwitaanbeveling voor ouderen? De Groot: ‘Gezien de resultaten van de ProMuscle studie kun je zeggen dat de eiwitaanbeveling voor ouderen – in combinatie met beweging – wel naar een hogere waarde kan schuiven. Publicaties van ouderenexperts pleiten ook voor een verhoging van de eiwitaanbeveling, maar de EFSA (Europese Voedsel-en Warenautoriteit) en de Gezondheidsraad niet. Ik vermoed dat er wel beweging in zal komen, maar wanneer is nog onduidelijk’.

Vitamine D en B12

Ook op het niveau van micronutriënten doet De Groot volop onderzoek: bijvoorbeeld naar vitamine D en vitamine B12. Er zijn inmiddels meta-analyses die laten zien dat de kans op een valincident of het krijgen van een fractuur reduceert met 20-28% bij een vitamine D suppletie van 20 microgram. Het advies van de Gezondheidsraad is dat vrouwen tussen de 50-70 jaar dagelijks een vitamine D supplement van 10 microgram nemen en mannen en vrouwen vanaf 70 jaar dagelijks een supplement van 20 microgram. Echter, 26% van de vrouwen en 18% van de mannen gebruikt een supplement met vitamine D.

Onderzoek naar het effect van vitamine B suppletie bij ouderen met milde cognitieve beperkingen (in Groot-Brittannië) wijst op mogelijk beschermende effecten: minder geheugenproblemen en minder afname van de hersencellen. (zie Walker et al., 2012 en de Jager et al., 2011)

Toekomstig onderzoek

Op de vraag ‘Wat voor onderzoek verwacht u nog in de toekomst op het gebied van voeding en ouderen?’ was het antwoord van De Groot duidelijk: ‘Nog heel veel’. ‘Ik zou nog verder willen onderzoeken hoe je de functionaliteit van ouderen met voeding kan verbeteren. Met als startpunt het voedingspatroon, maar ik zou ook zeker meer willen weten over de betekenis van eiwit, B-vitamines en vitamine D en de interactie met andere nutriënten. Uiteindelijk gaat het voor mij om de kwaliteit van leven van de oudere’.