Informatie over voeding: wat vinden ouderen belangrijk?

Interview met Nathalie Koopman

Er is veel informatie over voeding beschikbaar, ook voor ouderen. Wat vinden kwetsbare ouderen belangrijk in de informatievoorziening over goede voeding? Nathalie Koopman van Zorgbelang Gelderland vertelt over de uitkomsten van hun kwalitatieve onderzoek.

Informatie over voeding: wat vinden ouderen belangrijk?

Op welke wijze kan, vanuit het perspectief van de ouderen, informatie rondom gezonde voeding aan beginnend kwetsbare ouderen geoptimaliseerd worden? Deze vraag stond dit jaar centraal bij Nathalie Koopman, senior projectleider bij Zorgbelang Gelderland. ‘Wij hebben meer dan 150 ouderen gesproken via persoonlijke interviews en focusgroepen. Ook hebben we ons aangesloten bij lokale activiteiten zoals eetgroepen en bijeenkomsten in wijkcentra. Dit allemaal om met een kwalitatieve benadering meer inzicht te krijgen over de individuele kwetsbare oudere en zijn behoefte aan informatie over voeding. Geen één oudere is hetzelfde, maar in de vele gesprekken kwamen wel overkoepelende kenmerken naar voren’, aldus Koopman. Aanleiding voor het onderzoek was een eerder onderzoek naar voorlichting voor ouderen over beweegactiviteiten. Meer inzicht in de informatievoorziening aan burgers over leefstijl en gezondheid gezonde is een vraag die ook in de provincie Gelderland op de zorgagenda staat.

Niet betuttelen

‘De ouderen hebben meerdere malen uitgesproken, “Betuttel ons niet, wij kunnen nog heel veel zelf”. Dit is me echt bijgebleven. Niet betuttelen, maar wel concreet uitleggen waarom bepaalde voeding goed voor ze is, vertelt Koopman. Uit de gesprekken met de ouderen blijkt dat ouderen geïnformeerd willen worden op een manier die aansluit bij hun achtergrond, levensfase en levensstijl. Ook is het goed om informatie over voeding te koppelen aan de belevingen, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij herinneringen van vroeger. Verbreed ook het thema voeding naar andere belangrijke onderdelen van het leven van de oudere, zoals bewegen, culturele activiteiten, relaties en zelfredzaamheid. Koopman: ‘Ouderen vinden informatie waardevol wanneer deze link met de dagelijkse activiteiten wordt gemaakt. Wat doet goede voeding voor mij? Leg uit waarom iemand beter meer eiwitten kan eten voordat hij geopereerd gaat worden en zeg bijvoorbeeld; eiwitten helpen mee aan het herstel van je lijf. U bent dan sneller weer in staat om goed thuis te functioneren en sta je sterker in je schoenen. Voor de één is dit zelf boodschappen kunnen doen en zelf kunnen koken, voor de andere oudere is dit weer kunnen fietsen’.

Sociale component

Door meer focus te leggen op de sociale component van voeding, en minder op de gezondheidscomponent, wordt voeding een minder beladen onderwerp. Zelfstandig wonende ouderen waarderen initiatieven waarin zij, tegen kostendekkende vergoeding of een kleine bijdrage, mee kunnen eten bij (zorg)instellingen in de wijk. Voeding kan op deze manier ook worden ingezet als middel tegen sociaal isolement of eenzaamheid. ‘Tijdens het eten ontmoeten ouderen elkaar en gaan ze met elkaar in gesprek. Toch is samen eten voor ouderen niet altijd vanzelfsprekend en ervaren ze soms een drempel om naar dit soort initiatieven toe te gaan. Samen met iemand mee gaan, kan de drempel verlagen’, aldus Koopman. In migrantenculturen is voeding een belangrijk onderdeel van de dag en heeft het ook een sterke sociale component. ‘In bijvoorbeeld de Turkse, Marokkaanse en Indonesische cultuur is de bereiding van en het gezamenlijk eten een wezenlijk onderdeel van het dagelijks leven. Het eten staat vaak ’s ochtends al te pruttelen en er is altijd genoeg zodat iedereen mee kan eten. Op zondag met de hele familie eten is daar ook echt een begrip’, vertelt Koopman.

Mantelzorger, diëtist of huisarts?

Vrijwilligers en mantelzorgers spelen een belangrijke rol bij het verstrekken en toelichten van informatie over voeding. ’Mensen die dicht bij de ouderen staan zijn een belangrijke verstrekker van informatie. De huisarts en de diëtist worden gezien als gezondheidszorgprofessionals waar ze naartoe kunnen met vragen over voeding’, aldus Koopman. Binnen de migrantencultuur is het belangrijk dat de gezondheidszorgprofessional de cultuur snapt. Koopman: ‘Verbinding maken met bijvoorbeeld de sociaal verpleegkundige in de wijk of een persoon die aanzien heeft binnen de cultuur en de informatie aanpassen aan hun beleving en cultuur is belangrijk’. Ook ziet Koopman een belangrijke rol voor de thuiszorg weggelegd als signaalfunctie wanneer er problemen ontstaan rondom de voeding.

Langer thuis

Door de positie van ouderen te versterken wil Zorgbelang Gelderland de eigen regie en participatie van de ouderen bevorderen. ‘Wanneer een kwetsbare oudere goed eet, kan hij zich beter gaan voelen en kan zijn kwetsbaarheid vertraagd worden of tot stilstand komen. Zo kan iemand misschien langer thuis blijven wonen en zich onderdeel blijven voelen van de maatschappij’, licht Koopman toe. Lees hier het volledige rapport van Zorgbelang Gelderland met de uitkomsten van het onderzoek.