Nieuwe voedingsrichtlijnen voor kinderen

Interview met kinderdiëtist Brenda Glas en jeugdarts Wike Lijs – Spek.

De nieuwe Schijf van Vijf betekent een verandering in het voedingsadvies aan kinderen. Wat betekent dit in de praktijk? Het FrieslandCampina Institute sprak kinderdiëtist Brenda Glas en jeugdarts Wike Lijs – Spek.

Auto Draft

De nieuwe Schijf van Vijf brengt de nodige veranderingen met zich mee, maar een vernieuwing van het voedingsadvies biedt ook kansen. “Met de nieuwe Schijf van Vijf is er is veel ruimte voor individuele invulling, zodat het voedingsadvies door veel ouders en kinderen niet als een keurslijf wordt ervaren. Door de indeling van de Schijf van Vijf is het duidelijk uit welke productgroepen een gezonde voeding samengesteld kan worden. Deze bestaat uit groente en fruit, volkoren graanproducten, zuivel, ongezouten noten, smeer- en bereidingsvetten en een variatie tussen ei, vis, vlees en peulvruchten”, aldus Wike Lijs. Wike Lijs studeerde geneeskunde en sociale geneeskunde en was vanaf 2004 Arts Maatschappij en Gezondheid (vanaf 2016 niet meer praktiserend).

Voedingsadvies up-to-date

Hoe zien de nieuwe voedingsaanbevelingen voor kinderen er uit? Kinderdiëtist en voedingskundige Brenda Glas legt uit: “Dagelijks een handje ongezouten noten (of notenpasta voor de jonge kinderen) is nieuw in de Schijf van Vijf en peulvruchten krijgen een grotere rol. Ander belangrijk verschil is, dat er een maximum aan vlees per week is gesteld door het Voedingscentrum. Het advies is om onbewerkt vlees te kiezen en het eten van rood vlees te beperken. Een variatie tussen peulvruchten, ei, vis of vlees is nu het advies van het Voedingscentrum. Een glaasje vruchtensap geldt niet meer als fruitvervanging en veel broodbeleg, waaronder vleeswaren, valt nu buiten de Schijf van Vijf. Notenpasta en/of pindakaas (ongezouten), groente(spread), zelfgemaakte humus, fruit of magere kaas zijn nu goede adviezen voor op brood. Al wordt kaas niet geadviseerd aan kinderen tot 4 jaar vanwege de hoeveelheid zout. Voor kinderen in de leeftijd 4-8 jaar is het advies voor zuivel naar beneden bijgesteld. Twee porties melk(producten) is nu het advies voor kinderen tussen de 1 en de 8 jaar”, aldus Glas.

Congres 'Jong geleerd is oud gedaan' 8

Bron: Voedingscentrum 2016

Basisvoeding

Het Voedingscentrum maakt een verschil tussen basisvoedingsmiddelen in de Schijf van Vijf en voedingsmiddelen buiten de Schijf van Vijf. “In de schijf staan alleen producten die gezondheidswinst leveren en het ‘oude’ onderscheid tussen voorkeur, middenweg en uitzondering is losgelaten door het Voedingscentrum. De schijf geeft hierdoor meer duidelijkheid in de advisering richting ouders: het is een verantwoord product of niet. Het advies is om de producten buiten de schijf beperkt te consumeren. En het mooie is dat elk stapje richting inname van producten uit de schijf telt”, vertelt Brenda Glas. Volwassenen kunnen drie tot vijf keer per dag iets kleins buiten de Schijf eten, zoals een portie ketchup, jam op brood of een koekje en wekelijks maximaal drie keer iets groots, zoals een frietje of een softijsje. “Dit advies is niet direct toepasbaar op jonge kinderen. Kinderen van 4 tot 8 jaar hebben ruimte voor een keer broodbeleg en iets kleins buiten de schijf. Kinderen tot 4 jaar alleen voor broodbeleg buiten de schijf. Het is van belang ouders van deze beperkte ruimte voor extraatjes bewust te maken”, aldus Glas.

Aandachtspunten

De voedingsadviezen heeft het Voedingscentrum per leeftijdsgroep samengevat in een factsheet. Er zijn volgens Brenda Glas in de praktijk een aantal aandachtspunten voor kinderen:

  • Geef kinderen de ruimte om groente te leren eten. De inname hoeft niet elke dag volgens de aanbeveling. Gebruik de aanbevolen hoeveelheden als een richtlijn van inname. En groente eten kan naast de warme maaltijd ook op andere momenten van de dag (op brood, los in de broodtrommel of tussendoor).
  • Creëer bewustwording voor het suikergehalte van diverse dranken. Het advies is water en/of thee zonder suiker.
  • Bespreek de tussendoortjes. Er bestaan geen ‘gezonde’ koeken of snacks, zoals veel ouders denken. Adviseer voor tussendoor ook producten uit de Schijf van Vijf, zoals ongezouten noten, rauwkost of fruit.
  • Indien er vanuit het ‘brood, graanproducten en aardappelen vak’ geen brood, maar graanproducten als een granenpap of havermoutpap wordt gegeten kan de jodium-inname in het gedrang komen.
  • De ijzer-inname bij jonge kinderen vraagt aandacht. De belangrijkste bronnen van ijzer zijn volkorenbrood en graanproducten, (rund)vlees, aardappelen en groente. Vitamine C bevordert daarnaast de opname van ijzer uit plantaardige bronnen, waardoor het ijzer uit volkorenbrood en graanproducten gecombineerd gegeten met groente en fruit beter door het lichaam wordt opgenomen.

Pak je kans!

Jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, (kinder)diëtisten en andere gezondheidszorgprofessionals geven voedingsadvies op maat. Omdat elk kind (en ouder) in Nederland periodiek de jeugdgezondheidszorg bezoekt is er voor jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen een belangrijke taak weggelegd als het gaat om voedingsadvies. Tijdens het consult bij de JGZ hebben veel ouders van jonge kinderen vragen over voeding. Een goed moment om het vernieuwde voedingsadvies te bespreken. Bij organisaties die vraaggericht werken, hangt het advies af van de behoefte van de ouders of het verloop van de groeicurve”. De JGZ kan er in iedere geval voor zorgen dat informatie voor ouders, kinderen en jongeren eenvoudig te vinden is, bijvoorbeeld door te wijzen op de groei app of de groeigids, waarin verwezen wordt naar de Schijf van Vijf.

Kinderdiëtist Brenda Glas: Ga met ouders de dialoog aan over de Schijf van Vijf. Beantwoord de voedingsvraag met de schijf en zoek naar haalbare en realistische stapjes. Alles hoeft niet in een keer goed te zijn.

Een eenduidig voedingsadvies en herhaling van dezelfde boodschap is van belang, om de nieuwe schijf onder het voetlicht bij de ouder te brengen en de voeding van het kind te verbeteren. “Biedt als organisatie eenduidige voedingsinformatie aan de ouders. Ga niet mee in de voedingshypes en wees bewust wat de bron is van de verkregen informatie: is het een mening of ervaring van een individu of is de informatie wetenschappelijk onderbouwd? En als je zelf vragen hebt over de voedingsinzichten in relatie tot de huidige advisering, bespreek deze dan met je organisatie en zorg voor eenduidig antwoord naar buiten toe. De Schijf van Vijf is voor nu het meest wetenschappelijk onderbouwde voedingsadvies in Nederland”, vertelt Glas.

Werk samen

Wike Lijs en Brenda Glas zien kansen voor versterking van de samenwerking tussen de jeugdgezondheidzorg en de kinderdiëtisten. De kansen voor een betere samenwerking tussen de JGZ en de (kinder)diëtisten liggen vooral op lokaal niveau. Volgens Glas kan de kinderdiëtist betrokken worden bij interne voedingsvraagstukken en de vertaalslag van de schijf naar de dagelijkse praktijk. Ken je sociale kaart waar (kinder)diëtisten in je omgeving werkzaam zijn en verwijs tijdig door bij complexe voedingsvragen van ouders. “Vanuit de JGZ is een goede informatieverstrekking over wat ouders kunnen halen bij de (kinder)diëtist hierbij van belang”, aldus Lijs – Spek. Bij de implementatie van het werken met de Schijf van Vijf kan een gezamenlijke scholing van JGZ-professionals met kinderdiëtisten nuttig zijn om elkaar beter te leren kennen, adviezen af te stemmen en de samenwerking te versterken. Om de drempel voor een bezoek aan de kinderdiëtist te verlagen kan er gezamenlijk een spreekuur worden gehouden. Dit gebeurt op verschillende plaatsen. Diëtisten die aantoonbare werkervaring en expertise met kinderen hebben zijn via http://www.kinderdietisten.nl/ te vinden.

Wike Lijs – Spek was dagvoorzitter bij het Congres ‘Jong geleerd is oud gedaan’ op 1 juli 2016. Brenda Glas was deze dag een van de sprekers. Bekijk hier het congresverslag.