Relatief meer eiwit in voeding gunstig voor gewichtsverlies

Interview met Prof. dr. Margriet Westerterp - Plantenga

Een voedingspatroon met relatief meer eiwit lijkt effectief te zijn bij afvallen en gewichtsbehoud. Hoe is dit te verklaren? Het FrieslandCampina Institute vroeg uitleg aan Prof. dr. Margriet Westerterp – Plantenga, Hoogleraar voedselinname regulatie bij de mens.

Bij gewichtsverlies en gewichtsbehoud gaat het om de balans tussen de energie-inname en het energiegebruik. “Bij gewichtsverlies is men in een negatieve energiebalans. Tijdens de periode van gewichtsbehoud na een periode van afvallen is de energiebalans op een lager niveau dan voor het afvalproces. Hierdoor is er een risico op terugval in gewicht”, legt Prof. dr. Margriet Westerterp – Plantenga, Hoogleraar voedselinname regulatie bij de mens aan Maastricht University uit.

Een voedingspatroon met relatief meer eiwit lijkt zinvol om gewicht te verliezen én het gewenste gewicht te behouden: “Wanneer men tijdens de periode van afvallen en daarna de eiwitinname handhaaft en de vet- en koolhydraatinname vermindert, heeft dit een aantal effecten op het lichaam. Het bevordert het gevoel van verzadiging, het oorspronkelijke energiegebruik en het behoud van vetvrije massa”, aldus Westerterp – Plantenga. In dit voedingspatroon blijft de eiwitinname rond de 0,8-1,2 g/kg lichaamsgewicht per dag licht Westerterp – Plantenga toe. Hoe is dit fysiologisch te verklaren?

Verzadiging

“Verzadiging wordt door verschillende eiwitten en via verschillende mechanismen bepaald. Dit is afhankelijk van de samenstelling van de eiwitten, de verzadigingshormonen, de dieetgeïnduceerde thermogenese en het voorkomen van incomplete eiwitten in de voeding. Wanneer de verzadiging optreedt is bovendien afhankelijk van het type eiwit. Bij wei eiwit en vlees eiwitten ontstaat het verzadigingsgevoel al tijdens de maaltijd; bij caseïne eiwit en soja eiwit komt het verzadigingsgevoel direct na de maaltijd”, aldus Westerterp – Plantenga.

Energiegebruik

Een voedingspatroon met relatief meer eiwit ‘kost’ het lichaam meer energie om te verbranden: “Dit komt door de hogere dieetgeïnduceerde thermogenese. Die is bij eiwitvertering 20-30% van de ingenomen energie, bij koolhydraten 5-10% en bij vet 0-3%. Relatief meer eiwit in de voeding is daarom gunstig in het kader van gewichtsbehoud’.

Behoud vetvrije massa

Tijdens het afvallen is het wenselijk de vetmassa te verminderen en de vetvrije massa – waaronder spiermassa – te behouden. Eiwit draagt namelijk bij aan de opbouw en het behoud van spieren. Een voedingspatroon met het behoud van de oorspronkelijke eiwitinname, dus relatief meer eiwit is ook om deze reden aan te bevelen, volgens Westerterp – Plantenga.

Eiwitrijke producten

Melk en melkproducten, eieren, peulvruchten, noten, vlees en vis zijn een bron van eiwit in de voeding (1). In het lange termijn-onderzoek van Westerterp – Plantenga mogen proefpersonen zelf bepalen welke eiwitrijke voedingsmiddelen ze kiezen. Basisvoedingsmiddelen zijn hierbij wel een vereiste. “De proefpersonen met wie wij hebben gewerkt zien magere gewone zuivelproducten als yoghurt, karnemelk, melk en kwark als een gemakkelijk in te nemen eiwitbron.” Vloeibare basiszuivel is aan te bevelen boven bijvoorbeeld kaas of vla. “Daarmee zou men weer meer vet en suiker innemen, wat juist vermeden dient te worden in de periode van afvallen”, vertelt Westerterp – Plantenga. Het korte termijn onderzoek werd uitgevoerd met diverse en pure eiwitten, om op deze manier de verschillen in verzadiging, energiegebruik en de achterliggende mechanismen vast te stellen.

Relatief meer eiwit gunstig voor gewichtsverlies

Regelmaat

“Gewichtsmanagement is enorm gebaat bij grote regelmaat in het dagelijks leven: vaste maaltijdmomenten, eten in maaltijden en geen tussendoortjes, vaste tijden om te gaan slapen en op te staan en voldoende fysieke activiteiten gedurende de hele dag. Dit geeft een regelmatig 24-uurs ritme, wat ook wel circadiane ritmiek wordt genoemd. Door een regelmatig eetpatroon met een eiwitinname van 0,8-1,2 g/kg lichaamsgewicht per dag en vaste momenten voor ontbijt, lunch en diner blijft de eiwitbalans gehandhaafd”, aldus Westerterp – Plantenga.

Tips voor professionals

Prof. dr. Margriet Westerterp – Plantenga heeft tot slot een aantal tips voor gezondheidszorgprofessionals en sportprofessionals:

  • Bij afvallen:
    • De hoeveelheid vet en koolhydraat in het voedingspatroon verminderen. Hou de hoeveelheid eiwit in het voedingspatroon op peil.
    • Voor het gewichtsverlies maakt het niet uit of men een energiebeperkt voedingspatroon toepast, of dit combineert met beweging. Beweging draagt hoogstens bij aan het behoud van vetvrije massa. Metabool gezien is beweging gunstig: het bevorderd de bloedsomloop en daarmee onder andere de cognitieve functies en de insulinegevoeligheid.
  • Maak sporters die minder gaan sporten bewust van hun lagere energiegebruik. Zij zijn een hoge energie-inname gewend en deze moet bij minder sporten omlaag om in energiebalanse te blijven. Help als professional sporters hierbij.

Referenties / lees meer:

Voedingscentrum (2016). Eiwitten. Verkregen in januari 2016 via Voedingscentrum: http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx

Leidy, H.J., Clifton, P.M., Astrup, Ar., Wycherley, T.P., Westerterp-Plantenga, M.S., Luscombe-Marsh, N.D., Woods, S.C. en Mattes, R.D. (2015). The role of protein in weight loss and maintenance. American Journal of Clinical Nutrition, 2015; 101 (Suppl):1320S–9S.

Westerterp-Plantenga, M.S., Lemmens, S.G. en Westerterp K.R. (2012). Dietary protein – its role in satiety, energetics, weight loss and health. British Journal of Nutrition (2012), 108, S105–S112.

Westerterp-Plantenga, M.S., Nieuwenhuizen, A., Tomé, D., Soenen, S. en Westerterp K.R. (2009). Dietary protein, weight loss, and weight maintenance. Annual Review of Nutrition, 2009;29:21-41. doi: 10.1146/annurev-nutr-080508-141056.