Wereldwijd aandacht voor sterke botten: “Love your bones. Protect your future”

Op 20 oktober is het Wereld Osteoporose Dag. De osteoporosevereniging vraagt daarom wereldwijd aandacht voor het belang van sterke botten en lanceert de campagne “Love your bones. Protect your future”. 5 adviezen over botgezondheid op een rij.

Wereldwijd aandacht voor sterke botten: “Love your bones. Protect your future”

1. Bot is levend weefsel

Soms denken mensen dat wanneer ze ouder worden dat botten niet meer ‘groeien’. Dit klopt niet. Botweefsel wordt constant opgebouwd en afgebroken. Hierdoor kan het bot herstellen na kleine ‘beschadigingen’ en kan de stevigheid aangepast worden aan de mate van de belasting op het bot. Dit proces vindt plaats door de osteoblasten die botweefsel opbouwen en de osteoclasten die botweefsel afbreken. (1-4)

2. Maximale botmassa op 30-jarige leeftijd

Tijdens de eerste 30 levensjaren groeit de botdichtheid, wat zorgt voor een maximale piekbotmassa. In deze fase is de botopbouw groter dan de afbraak. Vooral tijdens de puberteit neemt de botmassa flink toe. Op een oudere leeftijd wordt er nog steeds botweefsel aangemaakt, maar vanaf een jaar of 50 is de botafbraak groter dan de botopbouw. Dit leidt tot een netto afname van de botdichtheid. Bij vrouwen gaat het proces van botafbraak door veranderingen in de hormoonhuishouding vanaf de menopauze sneller dan bij mannen. Over het algemeen geldt: hoe hoger de piekbotmassa in de jeugd, hoe sterker de botten op oudere leeftijd. (1-4)

Wereldwijd aandacht voor sterke botten: “Love your bones. Protect your future” 1

Erfelijkheid is de belangrijkste factor voor sterke botten. Het bepaalt voor 60 tot 80 procent de variatie in piekbotmassa, oftewel de maximale botdichtheid. Naast de erfelijke factor zijn een aantal leefstijlfactoren van invloed op de botgezondheid. Beweging en een gevarieerde voeding met onder andere voldoende calcium en vitamine D spelen een rol bij het behoud van botmassa. (1)

3. Inname van calcium & vitamine D

Calcium is een belangrijke bouwstof voor de botten. In totaal is 99% van het calcium in het lichaam opgeslagen in het bot (5). Naast calcium spelen ook de vitamines K en D, eiwit, zink, magnesium en fosfor een rol bij het behoud van botmassa. Deze voedingsstoffen zijn onderdeel van de botmatrix, of dragen in het geval van vitamine D bij aan de opname van calcium en fosfor.

Tijdens een wetenschappelijk congres in Cork (Ierland) op 5 en 6 september 2017 is het huidige wetenschappelijk onderzoek op het gebied van vitamine D in Europa gepresenteerd. Wat waren de belangrijkste resultaten? Over het algemeen vraagt de vitamine D inname in Europa aandacht. Eén op de acht mensen in Europa heeft een 25(OH)D concentratie lager dan 30 nmol/L en 40% van de Europese populatie heeft een 25(OH)D concentratie lager dan 50 nmol/L (6). Om de vitamine D inname te verhogen kunnen er producten gekozen worden die van nature rijk aan vitamine D zijn. Ook kan er gekozen worden voor vitamine D verrijkte producten. In sommige landen wordt zuivel verrijkt met vitamine D om de vitamine D inname te verhogen. Een onderzoek van Hiligmann en collega’s (2017) heeft het effect van vitamine D verrijkte zuivelproducten op de gezondheid onderzocht (7).

4. Voedingspatroon voor sterke botten

De botmassa bestaat uit een matrix van eiwit, die gevuld is met calciumfosfaat en andere mineralen, zoals natrium, magnesium, kalium en zink. Mensen consumeren echter geen losse nutriënten, maar voedingsmiddelen binnen een voedingspatroon. Een rapport van de internationale osteoporosevereniging geeft daarom een overzicht van voedingspatronen die bijdragen aan de botmassa. Hierin worden voedingsmiddelen zoals melk(producten) en groent en fruit genoemd. Melk bevat van nature eiwit, calcium en fosfor. Deze voedingsstoffen dragen bij aan het behoud van de botmassa. Fruit en groente leveren voedingsstoffen zoals kalium, magnesium en vitamine C, bioactieve ingrediënten in specifieke groente en fruitsoorten zoals flavonoïde en alkaline vormende eigenschappen. Deze eigenschappen van groente en fruit kunnen de opbouw van de botmassa ondersteunen. (8)

5. Bewegen

Beweging draagt bij aan sterke botten. Vooral activiteiten waarbij de botten extra belast worden, zoals wandelen, hardlopen, voetballen of dansen ondersteunen het behoud van de botmassa. In het rapport van de internationale osteoporosevereniging (8) wordt genoemd dat er meer onderzoek nodig is naar de mogelijke interactie tussen beweging en de kwaliteit van de voeding. Ook is er meer inzicht nodig in het dosis effect van beweging.

Kortom, de botmassa op jonge leeftijd is bepalend voor de botmassa op oudere leeftijd. Daarom geldt: “Love your bones. Protect your future”!

References

  1. International Osteoporosis Foundation (2001). Invest in your bones. How diet, life style and genetics affect bone development in young people. International Osteoporosis Foundation, 2001. Switserland, Nyon.
  2. R. et al (2010). Maximizing bone mineral mass gain during growth for the prevention of fractures in the adolescents and the elderly. Bone, 2010; Vol. 46, pp. 294-305.
  3. International Osteoporosis Foundation (2017). Bone development in young people. International Osteoporosis Foundation, 2017. Retrieved via www.iofbonehealth.org in October 2017. https://www.iofbonehealth.org/bone-development-young-people-0
  4. Dawson-Hughes, B. et al. (2013). Bone care for the postmenopausal woman. International Osteoporosis Foundation 2013. Zwitserland, Nyon.
  5. ILSI (1999). Calcium in nutrition. ILSI Europe Concise Monograph Series. International life sciences institute, Brussel, België, 1999.
  6. Cashman et al. (2016). Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? American Journal of Clinical Nutrition, doi: 10.3945/ajcn.115.120873.
  7. Hiligsmann, M. et al. (2017). A scoping review of the public health impact of vitamin D-fortified dairy products for fracture prevention. Archives of Osteoporosis, 2017; 12:57
  8. Weaver, C.M. et al. (2016). The National Osteoporosis Foundation’s position statement on peak bone mass development and lifestyle factors: a systematic review and implementation recommendations. Osteoporosis International, 2016; 27:1281–1386.