Nutriëntendichtheid van melk

Melk kan gezien worden als een voedingsmiddel met relatief veel nutriënten voor de hoeveelheid energie die het levert. De nutriëntendichtheid. Wat is nutriëntendichtheid en hoe wordt dit berekend? Discussie over natrium: wel of geen minimum aanbeveling?

Binnen de voedingswetenschappen is er steeds meer aandacht voor voedingspatronen in tegenstelling tot de focus op de inname van individuele nutriënten. De gedachtegang is dat mensen geen individuele nutriënten consumeren, maar verschillende voedingsmiddelen binnen het totale voedingspatroon. Bovendien bekijkt ook de consument op deze manier zijn voedingspatroon. Diverse methoden zijn ontwikkeld om de kwaliteit van deze voedingspatronen vanuit een gezondheidsperspectief te beoordelen. De Nutrient Rich Food (NRF) geeft informatie over de nutriëntendichtheid van voedingsmiddelen en voedingspatronen. (1,2)

Nutriëntendichtheid

Basisvoedingsmiddelen bevatten relatief veel nutriënten en weinig energie (in relatie tot de hoeveelheid energie die een mens dagelijks nodig heeft voor diverse lichaamsfuncties). Basisvoedingsmiddelen worden daarom ook wel gezien als ‘nutriëntdicht’. (3) Dit in tegenstelling tot niet-basisvoedingsmiddelen als snacks of koek, die al snel een hoge energiedichtheid hebben, maar weinig voedingsstoffen bevatten. Bij nutriëntendichtheid beoordeelt men voedingsmiddelen op de hoeveelheid nutriënten per onder andere 100 gram, 100 kilocalorieën of per portie (4). Het Voedingscentrum hanteert hoeveelheid nutriënten per 100 kilocalorieën (3). Deze benadering komt namelijk het meest overeen met de Richtlijn Goede Voeding.

Bepalen nutriëntendichtheid

Het is niet eenvoudig de nutriëntendichtheid van een voedingsmiddel te bepalen en objectief te beoordelen. Dit omdat er niet altijd voldoende consensus is over de adequate inname van een nutriënt en anderzijds omdat de doorvertaling van een nutriëntdicht voedingspatroon naar gezondheid lastig te maken is. De nutriëntendichtheid van een product kan worden berekend met de NRF index (Nutrient Rich Food index). Allereerst wordt dan bepaald of alleen de ‘positieve nutriënten’ zoals eiwit, vezels, vitaminen en mineralen, worden meegenomen, of ook de hoeveelheid toegevoegd suiker, verzadigd vet en natrium. Dit wordt de NRF 9:3 berekening genoemd waarbij eiwit, vezels, vitamine A, C en E, calcium, ijzer, magnesium en kalium als positieve nutriënten tellen en toegevoegd suiker, verzadigd vet en natrium als negatief. Per nutriënt in een product wordt gekeken hoeveel procent van de dagelijkse referentie inname wordt behaald door inname van 100 kilocalorieën van het desbetreffende product, met de waarde 100% als afkappunt bij de positieve nutriënten. Op productniveau worden de percentages van de 9 positieve producten bij elkaar opgeteld en de percentages van de 3 negatieve producten hiervan afgetrokken. Zo ontstaat er een rangorde van producten met een hoge versus lage nutriëntendichtheid. (4) Uitkomsten uit een prospectieve cohort studie in Nederland laten zien dat een voedingspatroon dat hoog scoort op de NRF 9:3 index geassocieerd is met een lagere kans op overlijden, maar niet met een lagere kans op cardiovasculaire aandoeningen. Deze associatie was bovendien sterker voor mannen dan voor vrouwen. (5)

Melk en andere producten

Wanneer verschillende voedingsmiddelen volgens de NRF (9:3) index worden bekeken is te zien dat groenten, sinaasappelsap (gepasteuriseerd), fruit, magere yoghurt en magere melk, aardappelen en vlees (runderbiefstuk en varkenskarbonade) producten zijn met relatief veel nutriënten per 100 kilocalorieën. Ook volkoren pasta en brood staan hoog. Chocolade, cake en koekjes worden laag beoordeeld in nutriëntendichtheid volgens NRF (9:3). Elk basisvoedingsmiddel heeft een eigen palet aan nutriënten. Variatie blijft daarom belangrijk.

Lees meer over:

Referenties

  1. Waijers P.M.C.M. et al. A critical review of predefined diet quality scores. British Journal of Nutrition, 2007, Vol. 97, p. 219–231.
  2. Drewnowski A. The Nutrient Rich Foods Index helps to identify healthy, affordable foods. Am J Clin Nutr 2010. 91: p. 1095S–1101S.
  3. Voedingscentrum (2011). Richtlijn Voedselkeuze. Voedingscentrum, Den Haag. 2011.
  4. Drewnowski, A. (2010). The science behind the NRF index and its applications to food patterns. Presentation given at: Symposium on nutrient density 2010. Amsterdam May 21, 2010.
  5. Streppel, M.T., Sluik, D., Yperen, J. van, Geelen, A., Hofman, A., Franco, O.H., Witteman, J.C.M. en Feskens, E.J.M. (2014). Nutrient-rich foods, cardiovascular diseases and all-cause mortality: the Rotterdam study. European Journal of Clinical Nutrition, 2014, No. 68, pp. 741 – 747.